Menekşe adı, birbirinden farklı bitki gruplarını kapsayan bir isimdir. Halk arasında menekşe denince en çok Afrika menekşesi, hercai menekşe ve kokulu menekşe anlaşılır. Bu üç grup yaprak yapısı, çiçek biçimi, koku varlığı ve yetişme ortamı bakımından birbirinden belirgin biçimde ayrılır.
- Afrika menekşesi iç mekân saksı bitkisidir; kalın, tüylü ... Daha çox
Menekşe adı, birbirinden farklı bitki gruplarını kapsayan bir isimdir. Halk arasında menekşe denince en çok Afrika menekşesi, hercai menekşe ve kokulu menekşe anlaşılır. Bu üç grup yaprak yapısı, çiçek biçimi, koku varlığı ve yetişme ortamı bakımından birbirinden belirgin biçimde ayrılır.
- Afrika menekşesi iç mekân saksı bitkisidir; kalın, tüylü ve yuvarlağa yakın yaprakları en belirgin işaretidir.
- Hercai menekşe dış mekân mevsimlik bitkisidir; geniş, düz ve çoğu zaman iki renkli desenli çiçekleriyle tanınır.
- Kokulu menekşe küçük çiçekli, belirgin kokulu ve yayılarak büyüyen bir yer örtücüdür.
- Afrika menekşesi botanik olarak gerçek menekşe cinsinden değildir; hercai ve kokulu menekşe aynı cinsin üyeleridir.
Menekşe çiçeği hangi türleri kapsar?
Menekşe adı altında toplanan bitkiler iki ana grupta değerlendirilir. Birinci grup, gerçek menekşe cinsine giren türlerdir; hercai menekşe, kokulu menekşe ve yaban menekşesi bu gruptadır. İkinci grup ise adı benzese de farklı bir aileye giren Afrika menekşesidir. Bu ayrım önemlidir, çünkü iki grubun bakım koşulları ve yaşam alanları tamamen farklıdır.
| Tür | Yaşam alanı | Çiçek özelliği | Koku |
|---|---|---|---|
| Afrika menekşesi | İç mekân, saksı | Küçük, kadife dokulu | Yok |
| Hercai menekşe | Dış mekân, bahçe | Geniş, desenli | Hafif ya da yok |
| Kokulu menekşe | Gölge, yer örtücü | Küçük, sarkık | Belirgin |
Afrika menekşesi diğerlerinden nasıl ayrılır?
Afrika menekşesi, kalın ve tüylü yapraklarıyla ilk bakışta ayrılır. Yapraklar rozet biçiminde dizilir ve çiçekler bu rozetin ortasından çıkar. Çiçekleri küçük, kadife dokulu ve çoğunlukla mor, pembe ya da beyazdır. İç mekânda yetişir, doğrudan güneşe çıkarıldığında yaprakları yanar. Yapraklarının ıslanmaması gerektiği için sulama alttan yapılır. Çiçek açması için ışığı bol ama süzgeç arkasından gelen bir konum tercih edilir; karanlık köşelerde bitki yaprak yapar ancak çiçek vermez.
Hercai menekşe hangi özellikleriyle tanınır?
Hercai menekşe, geniş ve düz çiçek yüzeyiyle tanınır. Çiçeklerde çoğunlukla merkeze doğru koyulaşan bir desen ya da leke bulunur; bu görünüm bitkiye halk arasındaki adını kazandırmıştır. Dış mekânda, serin havalarda güçlü büyür ve saksı, bahçe kenarı ile balkon kutularında yetiştirilir. Renk aralığı sarıdan mora ve bordoya kadar uzanır. Soğuğa dayanıklı bir gruptur; sıcak ve kurak dönemlerde çiçeklenme azalır, gövde uzayarak seyrekleşir. Solan çiçeklerin düzenli alınması yeni goncaların açmasını destekler.
Kokulu menekşe nerede yetişir?
Kokulu menekşe, gölgeli ve nemli alanlarda yayılarak büyüyen küçük bir bitkidir. Ağaç altları, çit kenarları ve orman açıklıkları doğal yaşam alanlarıdır. Çiçekleri küçüktür, sapın ucunda aşağı doğru sarkar ve belirgin bir koku taşır. Yaprakları kalp biçimindedir. Bu tür, kokusu nedeniyle geleneksel olarak koku ve şurup üretiminde de kullanılmıştır. Çoğu türü kısa boylu kalır ve toprağı örterek yayılır; bu nedenle bahçelerde ağaç altlarını kaplamak için de kullanılır.
Menekşe türleri yetiştirme koşullarına göre nasıl ayrılır?
Yetiştirme koşulu, türü belirlemenin en pratik yollarından biridir. İç mekânda saksıda duran ve doğrudan güneş görmeyen bir bitki büyük olasılıkla Afrika menekşesidir. Bahçede ya da balkon kutusunda serin havada çiçek açan bitki hercai menekşedir. Gölgede kendiliğinden yayılan, küçük ve kokulu çiçekli bitki ise kokulu menekşe grubuna girer. Toprak yapısı da ayrım verir; Afrika menekşesi hafif ve gevşek harç ister, hercai menekşe iyi drene olan bahçe toprağında güçlü büyür.
Sık sorulan sorular
Afrika menekşesi gerçek bir menekşe midir?
Afrika menekşesi, gerçek menekşe cinsine değil farklı bir bitki ailesine girer. Adı, çiçeklerinin menekşeyi andıran rengi ve biçimi nedeniyle verilmiştir. Bakım gereksinimleri de gerçek menekşelerden farklıdır; iç mekân koşullarına göre yetiştirilir.
Hercai menekşe ile menekşe aynı bitki midir?
Hercai menekşe, menekşe cinsinin bahçe için geliştirilmiş bir grubudur. Çiçekleri yabani menekşelere göre çok daha geniş ve desenlidir. Aynı cinse girseler de görünüm ve boyut bakımından birbirinden kolayca ayrılır.
Menekşe türleri arasında kokulu olan hangisidir?
Belirgin koku taşıyan tür kokulu menekşedir. Afrika menekşesinde koku bulunmaz. Hercai menekşede koku ya çok hafiftir ya da hiç hissedilmez; bu grupta seçim çoğunlukla renk ve desen üzerinden yapılır.
Menekşe yaprağından tür ayrımı yapılabilir mi?
Yaprak, ayrım için en güvenilir işaretlerden biridir. Afrika menekşesinin yaprağı kalın, tüylü ve etlidir. Kokulu menekşenin yaprağı kalp biçiminde ve incedir. Hercai menekşenin yaprakları ise daha uzun, dilimli kenarlı ve mat yeşildir.