Azerbaijan
Belgium
Brazil
Canada
Denmark
England
Finland
France
Georgia
Germany
Greece
Ireland
Israel
Italy
Japan
Korea
Netherlands
Norway
Russia
Spain
Sweden
Turkey
Ukraine
United Arab Emirates
USA
English
Gül əkimi tingin və ya köküyumrunun günəşli, küləkdən qorunan sahədə, havası keçən və drenajlı torpağa yerləşdirilməsidir. Gül əkimi zamanı çuxurun ölçüsü, calaq yerinin səviyyəsi, torpağın quruluşu və əkindən sonrakı suvarma nəticəni müəyyən edir. Bu dörd amil kolun tutmasını və inkişafını birbaşa şərtləndirir.
- Gül kolu gündə ... Daha çox
Gül əkimi tingin və ya köküyumrunun günəşli, küləkdən qorunan sahədə, havası keçən və drenajlı torpağa yerləşdirilməsidir. Gül əkimi zamanı çuxurun ölçüsü, calaq yerinin səviyyəsi, torpağın quruluşu və əkindən sonrakı suvarma nəticəni müəyyən edir. Bu dörd amil kolun tutmasını və inkişafını birbaşa şərtləndirir.
- Gül kolu gündə ən azı yarım gün birbaşa günəş işığı alan sahədə daha yığcam və davamlı böyüyür.
- Ağır gilli torpaq qum və üzvi qarışıqla yüngülləşdirilir, suyun kök nahiyəsində durğunlaşması isə kökün çürüməsinə aparır.
- Əkin çuxuru kök sisteminin sərbəst yerləşməsi üçün kökdən bir qədər geniş və dərin qazılır.
- Calaq yeri düzgün səviyyədə yerləşdirilməzsə, kol zəif inkişaf edir və dibindən vəhşi pöhrələr verir.
- Əkindən sonrakı ilk suvarma bol verilir ki, torpaq köklərə yapışsın və hava boşluqları qalmasın.
Gül əkimi üçün hansı yer uyğundur?
Gül əkimi üçün uyğun yer günəşli, hava dövranı olan və şiddətli küləkdən qorunan sahədir. Səhər günəşi alan hissə üstünlük sayılır, çünki yarpaqdakı rütubət tez quruyur və göbələk xəstəlikləri üçün şərait azalır. Böyük ağacların kök zonası uyğun deyil, çünki ağac suyu və qidanı çəkir. Alçaq, su yığılan çuxurlar da yararsızdır. Divar dibində əkəndə kol ilə divar arasında boşluq saxlanılır ki, hava sərbəst dolaşsın. Hasar və ya tikili səhər saatlarında kölgə salırsa, kolun işıq payı azalır, ona görə əkin yeri gün ərzində işığın hərəkətinə görə yoxlanılır.
Torpaq əkindən əvvəl necə hazırlanır?
Torpaq hazırlığı gül əkiminin nəticəsini müəyyən edən mərhələdir. Sahə alaqdan təmizlənir, torpaq dərindən boşaldılır və quruluşu yüngülləşdirilir. Ağır gilli torpağa qum və yaxşı çürümüş üzvi qarışıq əlavə edilir, çox yüngül qumlu torpağa isə su tutumunu artıran üzvi maddə qatılır. Güllər üçün zəif turş və neytrala yaxın reaksiya əlverişli sayılır. Drenaj zəifdirsə, çuxurun dibinə iri fraksiyalı material qoyulur ki, su kökdə durğunlaşmasın. Üzvi qarışıq yaxşı çürümüş olmalıdır, təzə peyin kök nahiyəsini yandırır. Torpaq əkindən bir müddət əvvəl hazırlanıb oturmağa buraxılsa, ting daha sabit yerləşir və çuxur sonradan çökmür.
Gül tingi hansı ardıcıllıqla əkilir?
Gül tingi əkilərkən ardıcıllığa riayət etmək kökün boşluqda qalmasının və calaq yerinin yanlış səviyyədə oturmasının qarşısını alır. Aşağıdakı addımlar açıq torpaqda əkin üçün nəzərdə tutulub, dibçək variantında da eyni məntiq tətbiq olunur. Hər addımdan sonra tingin düz dayanması yoxlanılır.
- Əkin yeri seçilir, sahə alaqdan və köhnə kök qalıqlarından təmizlənir.
- Kök sisteminə uyğun ölçüdə çuxur qazılır, dibi boşaldılır.
- Çıxarılan torpağa üzvi qarışıq əlavə edilib qarışdırılır.
- Zədələnmiş və qurumuş kök uclarına təmiz kəsik verilir.
- Ting çuxurda düz saxlanılır, calaq yeri lazımi səviyyədə yerləşdirilir.
- Torpaq təbəqə-təbəqə tökülür və boşluq qalmaması üçün yüngülcə sıxılır.
- Kolun ətrafı bol suvarılır, üst qat mulça ilə örtülür.
Açıq torpaqda və dibçəkdə əkin nə ilə fərqlənir?
Açıq torpaqda əkin kökün sərbəst yayılmasına imkan verir, dibçəkdə əkin isə kök həcmini məhdudlaşdırır və qulluğu sıxlaşdırır. Dibçəkdəki torpaq tez quruyur, ona görə suvarma daha tez-tez tələb olunur və qida ehtiyatı da məhduddur. Açıq torpaqdakı kol isə dərin qatdan rütubət çəkə bilir. Dibçək variantı balkon və eyvan üçün əlverişlidir, açıq torpaq isə bağçada uzunömürlü kol formalaşdırmaq üçün seçilir.
| Meyar | Açıq torpaq | Dibçək |
|---|---|---|
| Kök həcmi | Sərbəst yayılır | Qabın ölçüsü ilə məhdudlaşır |
| Suvarma tezliyi | Daha seyrək | Daha tez-tez |
| Drenaj | Torpağın quruluşundan asılıdır | Dib dəliyi ilə təmin olunur |
| Yerdəyişmə | Mümkün deyil | Qab başqa yerə köçürülür |
Əkindən sonra hansı qulluq tələb olunur?
Əkindən sonrakı qulluq suvarma, mulçalama, alaqla mübarizə və budamadan ibarətdir. Suvarma dib nahiyəsinə verilir, yarpağın üstünə su səpmək xəstəlik riskini artırır. Mulça təbəqəsi torpağın rütubətini saxlayır və alağın çıxmasını azaldır. Kolun dibindəki pöhrələr vaxtında kəsilir, quru və zədəli budaqlar təmizlənir. Torpaq bərkidikdə üst qat yüngülcə boşaldılır ki, kök nahiyəsinə hava keçsin. Qidalanma da qulluğun bir hissəsidir: kol inkişaf dövründə üzvi və mineral qidalarla dəstəklənir, lakin dozanı çoxaltmaq yarpağı yandırır. Xəstəlik əlamətləri görünəndə zədəli yarpaqlar yığılıb sahədən uzaqlaşdırılır.
Gül əkimi ilə bağlı tez-tez verilən suallar
Gül tingi hansı dərinlikdə əkilir?
Dərinlik kök sisteminin uzunluğu ilə müəyyən olunur: köklər əyilmədən yerləşməlidir. Calaq yeri torpaq səviyyəsinə görə düzgün tənzimlənir, çünki çox yuxarıda qalan calaq quruyur, hədsiz dərinə basdırılan calaq isə pöhrə verir.
Əkindən sonra nə vaxt suvarılır?
İlk suvarma əkinlə eyni vaxtda, bol şəkildə verilir ki, torpaq köklərə otursun. Sonrakı suvarmalar torpağın üst qatının quruma sürətinə görə tənzimlənir. Barmaqla yoxlama sadə üsuldur: üst qat quruyubsa, suvarma vaxtı çatıb.
Bir kol ilə digəri arasında nə qədər məsafə qalır?
Məsafə kolun yetkin ölçüsünə görə hesablanır. Alçaq və yığcam sortlar daha sıx, hündür və yayılan sortlar isə daha seyrək əkilir. Kollar arasında hava dövranı üçün boşluq qalmalıdır, sıx əkin xəstəlik riskini artırır.
Əkin üçün hansı dövr uyğun sayılır?
Gül əkimi torpağın donmadığı və istiliyin çox yüksək olmadığı mülayim dövrlərdə aparılır. Yaz və payız əkinləri geniş yayılıb. Qabda böyüdülmüş, kök yumağı bütöv olan tinglər isə daha geniş dövrdə əkilə bilir.