Orkide, simetrik yapılı çiçekleri ve uzun süre dalda kalan tomurcuklarıyla tanınan geniş bir bitki ailesidir. Ev ortamında en sık yetiştirilen orkide türü kelebek orkidesidir; kalın etli yaprakları, havayla temas etmesi gereken kökleri ve tek bir çiçek dalında sıralanan çiçekleriyle ayırt edilir.
- Orkide kökleri toprak yerine ağaç kabuğu gibi gözenekli bir ... Daha çox
Orkide, simetrik yapılı çiçekleri ve uzun süre dalda kalan tomurcuklarıyla tanınan geniş bir bitki ailesidir. Ev ortamında en sık yetiştirilen orkide türü kelebek orkidesidir; kalın etli yaprakları, havayla temas etmesi gereken kökleri ve tek bir çiçek dalında sıralanan çiçekleriyle ayırt edilir.
- Orkide kökleri toprak yerine ağaç kabuğu gibi gözenekli bir ortamda yetişir; kökün hava alması bitkinin sağlığı için gereklidir.
- Kelebek orkidesi ev içi koşullara uyum sağlar ve çiçekleri dalda uzun süre kalır, bu yüzden hediye olarak sık tercih edilir.
- Orkidede en yaygın hata fazla sulamadır; ortam kurumadan verilen su köklerin çürümesine yol açar.
- Doğrudan güneş yaprak yüzeyinde yanık oluşturur; orkide filtreli ya da dolaylı ışık altında daha iyi gelişir.
- Çiçekler döküldüğünde bitki ölmez; uygun koşullarda dal yeniden tomurcuk verebilir.
Orkidenin hangi türleri yaygındır?
Orkide ailesi çok sayıda cinsi kapsar, ancak evlerde ve hediye olarak birkaç tür öne çıkar. Kelebek orkidesi olarak bilinen Phalaenopsis, geniş yaprakları ve yay biçiminde uzayan çiçek dalıyla en tanıdık olanıdır. Dendrobium daha ince ve dik saplıdır, çiçekleri sap boyunca sıralanır. Cymbidium iri çiçek kümeleri verir ve serin ortamı sever. Vanda ise köklerini havada bırakacak biçimde asılı yetiştirilir. Tür seçimi, bitkinin konulacağı ortamın ışık ve nem koşullarına göre yapılır.
Orkide nasıl sulanır?
Sulama, orkide bakımının en belirleyici başlığıdır. Ölçüt takvim değil, saksı ortamının durumudur: kabuk parçaları kuruduğunda ve kökler gümüşi bir renk aldığında su verilir. Kökler parlak yeşil görünüyorsa bitki hâlâ nemlidir. Su, saksının altından süzülecek biçimde verilir ve fazlası tabakta bekletilmez; durgun su köklerin çürümesine yol açar. Yapraklar arasında biriken su da silinir, çünkü bu bölgede kalan nem çürümeye zemin hazırlar. Sulama sıklığı ortamın sıcaklığına ve havalandırmasına göre değişir.
Orkide için hangi ortam uygundur?
Orkide, kökleri hava alabilen ve ışığı filtreli alan bir konumda daha iyi gelişir. Perde arkasından ışık alan bir pencere kenarı çoğu ev için uygundur. Doğrudan öğle güneşi yapraklarda leke ve yanık bırakır; ışığın hiç olmadığı köşelerde ise bitki çiçek açmaz. Saksı olarak şeffaf ve delikli kaplar tercih edilir, çünkü köklerin durumu dışarıdan görülür. Kalorifer üstü, klima önü ve sık açılan kapı yakını gibi ani sıcaklık değişimi olan yerler orkide için zorlayıcıdır.
Orkide türleri nasıl karşılaştırılır?
Orkide türleri çiçek yapısı, bakım zorluğu ve konumlandırma bakımından birbirinden ayrılır. Ev içinde yetiştirme deneyimi az olanlar için uyum sağlaması kolay türler, deneyimli yetiştiriciler için ise özel koşul isteyen türler uygun düşer. Aşağıdaki tablo yaygın türlerin ayırt edici yönlerini gösterir.
| Tür | Görünüm özelliği | Ortam beklentisi |
|---|---|---|
| Kelebek orkidesi | Geniş yaprak, yay biçimli dal | Ev içi koşullara uyumlu |
| Dendrobium | İnce ve dik sap | Bol dolaylı ışık |
| Cymbidium | İri çiçek kümeleri | Serin ortam |
| Vanda | Havada kalan kökler | Yüksek nem ve askılı kullanım |
Orkide hediye olarak nasıl seçilir?
Hediye olarak seçilen orkidede bitkinin durumu ürünün görünümünden daha önemlidir. Yaprakların diri ve lekesiz olması, köklerin sağlam görünmesi ve dalda henüz açmamış tomurcuk bulunması, bitkinin uzun süre çiçekte kalacağını gösterir. Tamamen açmış bir orkide görsel olarak etkileyicidir ancak çiçeklenme süresinin sonuna yakındır. Renk seçimi ortama göre yapılır; beyaz sade mekânlarda, pembe ve mor tonlar renkli düzenlemelerde öne çıkar. Flocake katalogunda orkide aranjmanları farklı sunum biçimleriyle yer alır.
Sık sorulan sorular
Orkide çiçeklerini döktükten sonra ne yapılır?
Çiçekler döküldüğünde bitki dinlenme dönemine geçer. Bakım sürdürülür, sulama seyrekleştirilir ve dal tamamen kurumadıysa kesilmez. Uygun ışık ve sıcaklık sağlandığında aynı daldan ya da kökten yeni bir çiçek dalı çıkabilir.
Orkide neden sararır?
Yaprak sararması çoğunlukla fazla su, yetersiz ışık ya da kök çürümesiyle ilgilidir. En alttaki yaprağın zamanla sararıp dökülmesi ise doğal bir süreçtir. Sararma yaygınlaşıyorsa saksı ortamı ve kök yapısı kontrol edilir.
Orkideye buz konur mu?
Buzla sulama pratik görünse de kök bölgesinde ani sıcaklık düşüşü yaratır. Orkide ılık ortamlarda yetişen bir bitki olduğundan oda sıcaklığındaki su daha uygundur. Su miktarını kontrol etmek için saksıyı süzdürmeli sulama yeterlidir.
Orkideye gübre verilmeli mi?
Orkide, saksı ortamından sınırlı besin aldığı için düzenli ama seyreltilmiş gübreleme ile desteklenir. Gübre kuru köke değil, sulama sonrası nemli ortama verilir. Çiçeklenme döneminde ve dinlenme döneminde ihtiyaç farklılaştığı için ürün etiketindeki oran esas alınır.